มัทฉะยาเมะ ต่างจากมัทฉะทั่วไปยังไง?

เมื่อพูดถึงมัทฉะ หลายคนอาจนึกถึงมัทฉะจากอุจิหรือเกียวโต แต่รู้ไหมว่า ยาเมะ ในจังหวัดฟุกุโอกะ เริ่มปลูกชาตั้งแต่ยุคมุโรมาชิ (ค.ศ. 1336–1573) นานกว่า 600 ปีมาแล้ว โดยพระสงฆ์ชาวพุทธที่เดินทางกลับมาจากจีนพร้อมนำต้นชาและวัฒนธรรมการดื่มชามาเผยแพร่

ปัจจุบัน ยาเมะเป็นหนึ่งใน 3 แหล่งผลิตชาที่สำคัญที่สุดของญี่ปุ่น ร่วมกับอุจิ (เกียวโต) และชิสุโอกะ และเป็นแหล่งผลิตเกียวคุโระ (gyokuro) ชั้นนำของประเทศ

เสน่ห์ของยาเมะจึงไม่ได้อยู่ที่ชื่อแบรนด์เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความรู้ของชาวไร่ การดูแลแปลงชา และการเลือกช่วงเวลาเก็บเกี่ยวอย่างละเอียด เมื่อได้ฟังเรื่องเหล่านี้ถึงพื้นที่จริง คนที่ปกติดื่มมัทฉะลาเต้ก็จะเริ่มมองเห็นว่าก่อนจะเป็นผงสีเขียวหนึ่งช้อน มีขั้นตอนและฤดูกาลซ่อนอยู่มากมาย

ก่อนเก็บเกี่ยวประมาณ 20–30 วัน เกษตรกรในยาเมะจะคลุมต้นชาด้วยฟางหรือผ้าดำเพื่อกรองแสงแดด เทคนิคนี้เรียกว่า 覆下栽培 (Kabuse-saibai) ช่วยให้ใบชาสังเคราะห์ L-Theanine มากขึ้น ซึ่งเป็นกรดอะมิโนที่ให้รสหวานละมุนและความรู้สึกผ่อนคลาย

ผลลัพธ์คือใบชาสีเขียวเข้มเป็นพิเศษ เมื่อบดเป็นผงมัทฉะจะได้สีเขียวสดสวย กลิ่นหอมอ่อนๆ และรสชาติที่เนียนนุ่มไม่ขมกร่อย

สำหรับนักท่องเที่ยวชาวไทยที่คุ้นกับเครื่องดื่มมัทฉะใส่นมและน้ำตาล การชิมแบบไม่เติมอะไรเป็นโอกาสดีที่จะสังเกตอูมามิ กลิ่น และความหวานธรรมชาติ ลองจิบช้าๆ ก่อน แล้วค่อยชิมคู่กับวากาชิ จะเห็นว่าความหวานของขนมช่วยทำให้รสชาเด่นขึ้นโดยไม่ต้องเติมน้ำเชื่อม

มัทฉะจากอุจิและยาเมะต่างก็มีตั้งแต่รสนุ่มไปจนถึงรสเข้ม จึงไม่สามารถตัดสินจากชื่อแหล่งผลิตเพียงอย่างเดียวได้ ถึงอย่างนั้น ชายาเมะจำนวนมากก็ขึ้นชื่อเรื่องอูมามิและความหวานละมุน จึงเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีสำหรับคนที่เพิ่งหัดดื่มมัทฉะแบบไม่ใส่นมหรือน้ำตาล

และการได้ชิมมัทฉะถึงแหล่งผลิตจริงที่ยาเมะ ยังให้ความสดใหม่ที่มัทฉะซึ่งเดินทางมาไกลหลายพันกิโลเมตรให้ไม่ได้

อย่างไรก็ตาม รสชาติของมัทฉะเปลี่ยนไปตามสายพันธุ์ ปีเก็บเกี่ยว วิธีเก็บรักษา และวิธีชง จึงไม่ควรตัดสินจากคำว่า “ยาเมะ” หรือ “อุจิ” เพียงคำเดียว วิธีที่สนุกที่สุดคือชิมหลายถ้วยในอุณหภูมิใกล้เคียงกัน แล้วเลือกจากรสที่ตัวเองชอบ ไม่จำเป็นต้องเลือกชาที่แพงที่สุดเสมอไป

Hoshino Seichaen (星野製茶園) คือหนึ่งในผู้ผลิตชาที่เป็นตัวแทนของยาเมะ นอกจากผลิตภัณฑ์ของผู้ผลิตรายนี้แล้ว ร้านจำหน่ายตรงและสถานที่เกี่ยวกับวัฒนธรรมชาในพื้นที่ยังเปิดโอกาสให้เลือกซื้อและสอบถามเรื่องชาได้ใกล้ชิดกับแหล่งผลิต ควรตรวจสอบเวลาทำการและกิจกรรมที่เปิดให้บริการในวันที่ไปล่วงหน้า

ถ้าไปเป็นกลุ่ม ลองให้แต่ละคนบอกความรู้สึกเป็นคำง่ายๆ เช่น หวาน นุ่ม หอม ถั่ว หรือสดชื่น แล้วเปรียบเทียบกัน การชิมแบบนี้ไม่ต้องมีความรู้เรื่องชามาก่อน และกลายเป็นกิจกรรมที่ทั้งเพื่อน คู่รัก หรือครอบครัวสนุกด้วยกันได้ พร้อมช่วยให้เลือกชากลับไทยได้ตรงกับคนดื่มจริง

ถ้าจะตีดื่มกับน้ำเพียงอย่างเดียว ให้มองหามัทฉะที่กลิ่นสด รสนุ่ม และมีอูมามิชัด ส่วนคนที่ตั้งใจทำมัทฉะลาเต้ควรเลือกรสที่เข้มขึ้นเล็กน้อย เพื่อให้กลิ่นชายังชัดเมื่อผสมนม การบอกพนักงานว่าจะนำไปใช้อย่างไรช่วยให้เลือกได้ง่ายกว่าดูราคาอย่างเดียว

ก่อนซื้อกลับไทย ควรดูวันผลิต วิธีเก็บรักษา และขนาดบรรจุ มัทฉะไวต่อแสง ความร้อน ความชื้น และกลิ่นอื่นๆ กระป๋องเล็กที่ปิดสนิทมักเหมาะกับคนดื่มไม่บ่อย และหลังเปิดควรปิดให้แน่น ใช้ช้อนแห้งสะอาดทุกครั้ง

หากยังไม่แน่ใจว่าชอบรสแบบไหน การมีไกด์ภาษาไทยช่วยแปลคำอธิบายเรื่องความฝาด อูมามิ และวิธีชงได้ละเอียดขึ้น คุณจึงไม่ต้องซื้อเพราะแพ็กเกจสวยเพียงอย่างเดียว แต่เลือกชาที่เข้ากับรสนิยมและวิธีใช้ของตัวเองจริงๆ